Yapay Zekâ Sadece Zaman mı Kazandırıyor?

Eşimle bugün evden biraz dışarı çıkabildik. Uzun süredir, yetişmesi gereken bir proje için evde gece gündüz çalışıyorum. Bu yüzden de pek dışarı çıkamadık. Projede biraz rahatlama yaşadıktan sonra ufak bir nefes almak ve kafamı boşaltmak için dışarı çıktık.

Yolda giderken, arabayı vale otoparkına mı koyalım yoksa normal otoparka mı koyalım diye konuşurken eşim, "Vale çok pahalı," dedi. Ben de, "Sana zaman ve konfor satın alıyorum," dedim. Normal otopark 100-150 TL, vale otoparkı 550 TL. Eşim alışveriş yaparken, biz kızımızla arabada oturuyoruz, hem de açık havada.

Açıkçası, hem para veriyorum, hem arabayı ben park ediyorum ve hem de arabanın içinde eşimi bekliyorum. Böyle düşününce pahalı gibi geldi. Ancak bir de şöyle düşündüm. Normal otoparka park etmek için sıra bekleyeceğim. Bugün indirim günü, yani o sıranın normalden daha uzun olma olasılığı çok yüksek. Yerin iki-üç kat altında arabayı dar ve karanlık bir yere bırakacağım ve yine arabada kızımızla oturacağım.

Açık hava yok; dar ve karanlık bir yer. Havalandırma da çok iyi değil, çocuk uyurken egzoz gazı soluyacak.

Nasıl da kötüyü gösterip valeyi daha iyi bir alternatif gibi sundum, değil mi? Ama işin garip tarafı, farklı bir durumda olsam yine açık otoparkı seçerdim, yani vale otoparkını. Çünkü araba park etmek, yer bulmak, alışveriş yapıp sonra geri gelmek derken kaybedeceğim zaman ve üstüne üstelik yüklenecek stres seviyesini düşününce geriliyorum. Bu yüzden eşime "Sana zaman ve konfor satın alıyorum" dediğimde aslında biraz da kendimi düşünüyorum. Kendime de "konfor" satın almış oluyorum.

Bu konuşma bittikten sonra, neleri kullandığım için "zaman satın aldığımı" düşünmeye başladım. O anda fark ettim ki bu mesele sadece vale ya da otopark tercihiyle ilgili değildi. Bazen bir hizmete para vererek fiziksel bir süreci hızlandırıyoruz, bazen de bir aracı kullanarak zihinsel yükümüzü azaltıyoruz. Tam bu noktada aklıma şu soru geldi: Yapay zekâ kullanarak da zaman satın alıyor olabilir miyiz?

Zaman Satın Almak Ne Demek?

Soruya geçmeden önce, "zaman satın almak" derken neyi kastettiğimi açıklamam faydalı olacaktır. Ben bu ifadeyi, bir işi aslında kendi tecrübem ve bilgi birikimimle yapabileceğim hâlde, bir ücret ya da araç desteği sayesinde daha kısa sürede yaptığım durumlar için kullanıyorum.

Yapay zekâ da tam olarak benim için benzer konumda duruyor. Bilgi ve tecrübemi kullanarak daha hızlı ilerlememi sağlıyor. Aylar içinde yapacağım bir çalışmayı günler içinde yapmamı sağlamanın yanında, hiç bilmediğim bir konuda ihtiyacım kadar ilerleme imkânı sunuyor.

Burada dikkat ettiğim nokta, yapay zekânın ürettiği kodu incelemeden doğrudan kullanmamak. Çünkü hiç bilmediğim bir konu bile olsa, belli temel bilgileri kullanarak akıl yürütme yapmadan hem güvenli hem de ihtiyacı karşılayacak doğru bir üretimin mümkün olmadığını düşünüyorum.

Yapay Zekâ Zamanı Nasıl Kazandırıyor?

Örneğin, daha önce hiç Android uygulaması geliştirmedim, ancak web istemcisi ve Windows Forms uygulamaları üzerinde çalıştım. Bu, zaten anladığım bir problemi ele alıp yapay zekâya Android için benzer veya daha güvenli bir çözümün nasıl görünebileceğini sorabileceğim anlamına geliyor. Bu sayede, öğrenmeye ve uygulamaya harcadığım zaman ortadan kaybolmuyor, ancak daha odaklı ve daha kısa hale geliyor. Kritik nokta, sıfırdan başlamadan, zaten sahip olduğum deneyim üzerine çözüm inşa etmiş olmam.

Farklı bir örnek olarak, evimizde bulunan bambu ve orkidelerin yaprakları çok sararıyor ya da orkideler hiç çiçek açmıyor. Bunun için ne yapabileceğimi yapay zekâya soruyorum. Hiç bilmediğim bir konuda öğrenmem gereken temel bilgileri öğreniyorum, ama beni hâlâ bir uzman yapmıyor.

Bilmediğim bir konuda yapay zekâyı kullanırken, yine öğrendiğim temel bilgileri veya taktikleri kullanmaya çalışıyorum.

Yapay zekâ da bana "zaman satın alabiliyor". Bu zaman, uygulama ya da hayata geçirme, öğrenme, alternatifleri değerlendirme zamanı olarak görünüyor. Bunlar doğrudan satın alınan zamanlar. Bunların yanında, dolaylı olarak kazanılan şeyleri de unutmamak lazım: mental yükün azalması, bekleme sürelerinden doğacak stresin hafiflemesi ve karar verme yorgunluğunun düşmesi gibi.

Yeni Başlayanlar İçin Risk ve Fırsat

Ama meseleyi bir de başka açıdan düşünmek gerekiyor. Henüz herhangi bir konuda yeterince tecrübe edinmemiş, yolun başındaki bir genci düşünelim. Bu kişi kendisine nasıl "zaman satın alacak"? Çünkü yapay zekâ bize hız kazandırıyor, bu çok açık. Fakat o hızı verimli kullanmayı sağlayan tecrübe, karşılaştırma becerisi ve muhakeme gücü nereden gelecek?

Üstelik daha büyük bir soru da var: Bu kadar hızlı öğrenmek ve ilerlemek, bir noktadan sonra erken kazanılmış bir konfor alanına dönüşebilir mi? İnsanları daha üretken hâle getirirken, aynı zamanda daha derin öğrenmeden uzaklaştırabilir mi?

Kapanış Sözü

Yeni başlayanlar için de yapay zekâ değersiz değil. Belki onlar için en büyük katkısı, yolu kısaltmaktan çok yolu görünür kılmasıdır. Nereden başlanacağını, hangi kavramların önemli olduğunu, hangi soruların sorulması gerektiğini daha hızlı fark etmeyi sağlayabilir. Ama yine de o yolu gerçekten yürümek, tekrar etmek, hata yapmak ve zaman içinde muhakeme geliştirmek kişinin kendi sorumluluğunda kalıyor.

Yapay zekâ belki ilk bakışta sadece zaman kazandırıyor gibi görünüyor. Ama çoğu durumda satın aldığımız şey yalnızca hız değil; aynı zamanda zihinsel açıklık, karar alanı ve bazen de cesaret oluyor.

Belki de çok yakın bir gelecekte, yapay zekânın ne kadar hız kazandırdığından çok, bu hızın üzerinde nasıl gerçek bir birikim inşa edileceğini konuşuyor olacağız. Belki üretkenlik tanımını da yeniden tanımlıyor olacağız.